Babka szafranowa to nieco zapomniany staropolski przepis na wielkanocną babę. Już w XVII wieku na dworach szlacheckich i wśród zamożnych mieszczan przygotowywano wypieki z użyciem drogocennych przypraw sprowadzanych z dalekich krajów. Wśród nich szczególne miejsce zajmował szafran – najdroższa przyprawa świata, która nadawała potrawom wyjątkowy aromat oraz piękny złoto-żółty kolor. Pierwsze wzmianki o wykorzystaniu pręcików krokusów w sztuce kulinarnej na ziemiach polskich pochodzą z 1682 roku i zostały spisane w Compendium ferculorum przez Stanisława Czernieckiego. O samych szafranowych babach pisała między innymi Maria Ochorowicz–Monatowa: „wlać kieliszek spirytusu, w którym namoczyć na dwa dni wprzód trochę szafranu” w Uniwersalnej książce kucharskiej wydanej w 1910 roku oraz Wincenta Zawadzka: „Szafran (…) dodaje się dla koloru i woni do bab najprzedniejszych.” w Kucharce litewskiej z 1854 roku.
W staropolskiej tradycji babki symbolizowały dostatek i pomyślność. Przygotowywano je w wielu wariantach, od prostych po niezwykle bogate z dodatkiem wielu jaj, bakalii, czy drogocennych przypraw. Sama babka szafranowa uchodziła za jedną z najbardziej wykwintnych wersji. Dodatek tej drogiej przyprawy od dawien dawna był symbolem elegancji i świątecznego przepychu. Nadawał on babom piękny głęboki kolor i lekko korzenny aromat.
Nawiązując do staropolskiej tradycji, przygotowałem dla Was dzisiaj przepis na wykwintną drożdżową babkę szafranową, która zachwyca delikatnością i niepowtarzalnym smakiem. Przewertowałem w tym celu kilka staropolskich przepisów, w tym na słynną babę muślinową z 96 żółtek na 1 kg mąki [sic!], czy babę zwyczajną Lucyny Ćwierczakiewiczowej z Jedynych Praktycznych Przepisów z 1885 roku. Starałem się w tym wszystkim znaleźć złoty środek na bogate ciasto drożdżowe, nieco dostosowując recepturę do dzisiejszych miar i sposobu przygotowania.
Mój przepis na babkę szafranową również bazuje na sporej ilości żółtek – aż 40 na 1 kg mąki, ale na jedną babkę wystarczy 12. 😉 Utarłem je najpierw z cukrem, a następnie dodałem rozczyn. Tutaj polecam wykorzystać świeże drożdże piekarskie; suszone nie dadzą tego aromatu. Drożdży jest dosyć sporo, aby zdołały unieść ciężką masę. Do ciasta dodałem również utarty w moździerzu szafran (na tę ilość wystarczy wam 0,4 g, aby nie zrujnować domowego budżetu). 🙂 Można go zalać spirytusem, jak rzeczą staropolskie receptury, ale wtedy należy go odstawić na minimum 12 h lub po prostu wlać odrobinę gorącej wody.
Samo ciasto należy wyrabiać koniecznie mikserem z hakiem do ciasta drożdżowego, będzie dość rzadkie i ręcznie bardzo trudno byłoby je zagniatać. Babkę odstawiłem do wyrastania wprost w wysmarowanej formie, aż podwoiła objętość i piekłem w 160°C. Ze względu na sporą ilość żółtek należy uważać podczas pieczenia i bacznie obserwować ciasto, aby zbyt mocno się nie przyrumieniło. W połowie czasu przykryłem je z wierzchu folią aluminiową. Gotową babkę po wystudzeniu udekorowałem lukrem z dodatkiem odrobiny utartego szafranu, jednakże jest to opcjonalne. Można posypać ją także cukrem pudrem. Samo ciasto nie jest bardzo słodkie.
Babka ta najlepiej smakuje w dniu upieczenia, ale z powodzeniem można przygotować ją także dzień wcześniej i przechowywać w formie do momentu podania, aby nie wyschła. Możecie również odstawić ciasto do wyrastania w lodówce i przed włożeniem do pieca wyjąć je na ok. 2 godziny, aby się ogrzało.
Jeżeli szukacie nietuzinkowej wielkanocnej baby, która zachwyca smakiem, jak i historią, to ta babka szafranowa będzie doskonałym wyborem. Jej piękny głęboki żółty kolor, delikatna struktura i subtelny aromat szafranu sprawiają, że trudno przejść obok niej obojętnie! To ciasto łączy w sobie elegancję staropolskich dworów w nowoczesnym wydaniu z ciepłem domowej kuchni, pachnącej drożdżowym ciastem.
SKŁADNIKI
Rozczyn:
- 100 ml letniego mleka
- 30 g świeżych drożdży (w tym przepisie nie polecam drożdży instant)
- 20 g cukru
- 20 g mąki pszennej
Ciasto właściwe:
- 300 g mąki pszennej (najlepiej 450/550)
- 12 żółtek
- 80 g cukru
- 100 g miękkiego masła
- 0,4 g szafranu + 30 ml gorącej wody
PRZYGOTOWANIE
Rozczyn
- Drożdże rozetrzyj z cukrem, aż staną się płynne. Wlej letnie mleko, dodaj mąkę i dokładnie wymieszaj.
- Odstaw na 10-15 minut, aż rozczyn podwoi objętość.
Ciasto właściwe
- Szafran utrzyj w moździerzu na proszek. Wlej gorącą wodę i dokładnie wymieszaj.
- Żółtka utrzyj z cukrem na puch. Kolejno wlej przygotowany szafran oraz rozczyn. Wymieszaj dokładnie.
- Do żółtek przesiej mąkę i zacznij wyrabiać ciasto hakiem do ciasta drożdżowego. (Uwaga: ciasto będzie dość rzadkie i nie nadaje się do wyrabiania ręcznego).
- Po ok. 5 minutach dodaj pokrojone w kostkę miękkie masło i kontynuuj wyrabianie przez kolejne 2-3 minuty, aż całkowicie połączy się z ciastem.
- Formę na babkę posmaruj masłem i oprósz mąką. Wlej ciasto, wyrównaj i przykryj ściereczką. Odstaw na 1,5-2 godzin, aż podwoi objętość.
- Babkę wstaw do piekarnika nagrzanego do 160°C i piecz przez 40-45 minut do suchego patyczka. (Uwaga: jeśli w trakcie pieczenia ciasto zacznie się mocno rumienić, przykryj je folią aluminiową).
- Po upieczeniu babkę odstaw do całkowitego wystudzenia. Przed podaniem możesz ją dodatkowo polukrować.
